Ruud Veltenaar — Nederlandse Futurist & Spreker over de toekomst

Uitzoomen op vandaag
Inzoomen op nieuw tijdperk

Expeditie Protopia: over drijvende krachten
achter de kanteling van deze tijd —
en wat ze vragen van mens en organisatie

Verwondering · Herkenning · Huivering

Of → Plan korte videocall  ·  10 min, vrijblijvend

Trendwatcher, futuroloog
of futurist?

De termen worden vaak door elkaar gebruikt,
en futuroloog wordt daarbij onterecht gezien
als synoniem voor futurist.

Toch is er een wezenlijk verschil.
Niet in status, wel in blik en horizon.

Een trendwatcher kijkt naar trends en ontwikkelingen
en wat die op korte termijn mogelijk betekenen.

Een futurist kijkt verder:
naar de drijvende krachten die onze wereld
deze eeuw doen kantelen.

Op zoek naar actuele trends en ontwikkelingen?

Ik zoek een futurist

Je wilt verder kijken dan de waan van de dag
en de trends die ons hier en nu bezighouden.

Als futurist kijkt Ruud naar de zes drijvende krachten daaronder.
Van AI en klimaat tot demografie en migratie,
geopolitiek, economie en polarisatie.

Niet als losse ontwikkelingen.
Juist naar wat er gebeurt wanneer ze op elkaar ingrijpen en welke mogelijke toekomsten daaruit kunnen ontstaan.

Niet om de toekomst te voorspellen, maar om helderheid en richting te brengen —
wat deze krachten betekenen
voor ons denken, doen en laten.
Met hoop op een duurzamere, rechtvaardigere wereld.

Een expeditie door de 21e eeuw,
die mede vorm krijgt door de keuzes die we vandaag maken.

Wat je ook krijgt

Toekomstdenker

De toekomst gaat niet alleen over
wat zich aandient en mogelijk wordt.

Ook over wat wenselijk is.

Welke vooruitgang dient de mens,
de samenleving en de wereld die we willen doorgeven?

En wat vraagt dat vandaag?

Van leiderschap en ondernemerschap.
Van organisaties en markten.
En van onszelf.

Want daar begint de beweging.

Plus

Progressor

Als progressor ben ik gericht
op vooruitgang en beweging.

Daarom vertaal ik transities
naar wat ze kunnen betekenen:
voor jou en voor anderen
in de wereld om je heen.

En wat dit van ons vraagt.
In het hier en nu,
in ons werk en leven.

Altijd mét handelingsperspectief:
zo wordt de eerste stap een stuk lichter.

→ Ontdek Ruud als progressor

Hoe wil je In- en uitzoomen?

Geen zaal, sector of vraagstuk is hetzelfde.
Daarom bepalen we samen de vlieghoogte
en de scherpte van het inspiriment.

MACRO:
Wereld · Continent · Land · Regio · Sector

MICRO:
Organisatie · Leiderschap · Werk · Mens

Van het grotere systeem tot dat waar we wél  invloed op hebben.
En alles wat verder voor de mensen in de zaal van betekenis is.

Daarom Ruud

Ruud kijkt sinds 1988 naar de toekomst.
Niet vanaf de zijlijn, maar midden in de verandering.

Dertig jaar ondernemer en bestuurder: CEO aan de wieg van Planet Internet (verkocht aan KPN), founder van Parkmobile (verkocht aan BMW), impactinvesteerder met €8 miljard aan vermogen van derden.

Hij onderzoekt, schrijft en doceert, en spreekt wereldwijd — van de Club of Rome tot basisschool De Klinkers.

Zo verbindt hij het grote geheel met markt, organisatie en mens.

Expeditie Protopia

Zes krachten, één beweging naar een nieuw tijdperk

Liever eerst kennismaken?
→ Plan korte videocall · 10 min, vrijblijvend

Zes krachten en thema’s

Drijfveren achter de transitie naar een nieuw tijdperk

De volgende zes krachten beïnvloeden en versterken elkaar. Juist in hun samenhang ontstaat het grotere patroon achter de kanteling van deze tijd.

Afhankelijk van jouw vraagstuk, sector en publiek zoomen we in op één kracht of verbinden we meerdere krachten tot één beweging.

Icoon AI & exponentiële technologie – trendwatcher Ruud Veltenaar

AI &
exponentiële
technologie

Technologie zonder kompas
AI kan steeds meer. Maar wat hebben we echt nodig?
Alles versnelt — en versterkt elkaar

AI schrijft, rekent, diagnosticeert, adviseert en neemt steeds vaker zelf besluiten. Volgens Stanfords AI Index gebruikt 88% van de organisaties AI inmiddels ergens in het bedrijf.

De wereldwijde AI-investeringen zijn in één jaar meer dan verdubbeld, om chips en talent woedt een wedloop en de rekenkracht groeit exponentieel. Alles versterkt elkaar. En AI ontwikkelt AI: de ontwikkeling versnelt zichzelf.

Macht verschuift sluipend naar systemen

Werk, informatie, veiligheid, zelfs vrijheden verschuiven — sneller dan wetgeving, organisaties en mensen kunnen volgen. Macht en controle verschuiven mee, sluipend, van mensen naar systemen. De vraag wordt luider: hoe houden we het beheersbaar en menselijk, van klaslokaal tot bestuurskamer.

Alles wat kan, is niet alles wat we nodig hebben

De risico’s zijn concreet: ontspoorde AI springt in het Global Risks Report van plek 30 naar de top 5 over tien jaar, de grootste stijger van alle 33 wereldrisico’s. Goldman Sachs verwacht dat AI wereldwijd 300 miljoen banen raakt, terwijl McKinsey het jaarlijkse potentieel van generatieve AI becijfert op ruim 4 biljoen dollar. Dat potentieel is er alleen voor wie er richting aan weet te geven en zich realiseert: alles wat kan, is niet altijd wat we als mensen nodig hebben.

Laten we samen de zin van de onzin scheiden: wat is hype, wat is relevant en wat is werkelijk van waarde voor de mensen in de zaal?

Icoon planeet die tegen haar buitenring drukt: megatrend klimaat en natuur

Klimaat &
natuur

De planeet stelt haar grenzen
Vaak genoeg gewaarschuwd. Het wachten nu is op de finale waarschuwing: van het klimaat zelf
De signalen staan op rood

Volgens het Stockholm Resilience Centre staan zeven van de negen planetaire grenzen op rood; in 2025 kwam de verzuring van de oceanen erbij. De elf warmste jaren ooit gemeten zijn de afgelopen elf (WMO), en ook de biodiversiteit holt achteruit: een miljoen soorten wordt met uitsterven bedreigd (IPBES).

Klimaat zakt weg zodra de economie knelt

Recordconcentraties broeikasgassen, intensief landgebruik, een economie die nog steeds rekent met oneindige voorraden. Maar zodra de economie knelt, verschuift klimaat weer naar de achtergrond. Structurele maatregelen lopen daardoor achter; losse acties dempen hooguit tijdelijk.

Van akker tot Zuidas — en de herprijzing is begonnen

De grenzen van de planeet dringen ons dagelijks leven binnen: wat de boer nog kan verbouwen en fokken, wat ons eten kost, waar we kunnen blijven wonen en wat verzekerbaar blijft. Dat raakt huishoudens én organisaties, van akker tot Zuidas.

De risico’s zijn niet abstract: op de huidige koers wordt het deze eeuw bijna drie graden warmer (UNEP) en lopen ruim een miljard mensen het risico huis en haard te moeten verlaten (IEP). Intussen is de herprijzing al bezig. Verzekeraars vergoedden zes jaar op rij ruim honderd miljard dollar aan natuurrampschade, en dat is alleen het verzekerde deel; overheden beprijzen inmiddels bijna een derde van de wereldwijde uitstoot. Tegelijk stroomt er al twee keer zoveel geld naar schone energie als naar fossiel (IEA). De verbouwing is begonnen, alleen nog niet op het tempo dat nodig is. Geen doemverhaal, simpel de realiteit.

Kijk je weg, of bouw je mee?

Demografische
verschuivingen

De mensheid verandert van gezicht
Debatten over Ter Apel tot Lampedusa. Maar de verschuiving is veel groter dan asiel en migratie
Niet de aantallen, maar de samenstelling

Ruim 96% van de mensheid woont nog steeds in het land waar ze geboren is, en wie wél migreert, doet dat vooral voor werk (IOM). De grote demografische verandering zit in de samenstelling: Japan en China krimpen al en Europa vergrijst; Afrika wordt juist jonger en groter. Rond 2084 piekt de wereldbevolking net onder de 10,3 miljard (VN).

Hoe welvarender een land, hoe minder kinderen er worden geboren: wereldwijd van ruim 5 per vrouw naar 2,3, terwijl we langer leven. Ook onzekerheid drukt de kinderwens: over een betaalbaar huis, over bestaanszekerheid, over het klimaat. Regio’s lopen demografisch uiteen. Migratie is daarvan het gevolg, en voor vergrijzende samenlevingen ook een deel van de oplossing — maar de kloof zelf verdwijnt er niet door.

Waar het gaat schuren

Demografie verandert een samenleving van binnenuit: wie er werkt, wie zorg nodig heeft, waar woningen moeten komen. Nederland wordt de komende decennia “drukker, grijzer en diverser”, concludeerde de Staatscommissie 2050. Het schoolplein wordt stiller, het verpleeghuis voller.

Het risico zit in de scheefgroei: hier krimpt de beroepsbevolking terwijl de zorgvraag stijgt, elders staat een jonge generatie klaar met te weinig werk en perspectief. Beweging is er nu al: ruim 120 miljoen mensen zijn gedwongen ontheemd, bijna een verdubbeling in tien jaar (UNHCR); ook Nederland groeit vooral door migratie (CBS).

De toekomst die al geboren is

Van alle zes trends is dit bovendien de meest voorspelbare: veel van de bevolking van 2050 is vandaag al geboren. Als we arbeidsmarkt, zorg, opleiden en wonen daarop aanpassen, pakken we decennia voorsprong.

En misschien is dit de grootste kans: ons opnieuw met elkaar verbinden, jong en oud, waar je wieg ook stond. Samen geven we de toekomst kleur.

Geopolitieke
herordening

De wereldorde schuift
Geopolitiek is helemaal terug. Dat merken we: in de keten, bij ASML, op onze energierekening
Macht weegt weer zwaarder dan prijs

Amerikaanse invoertarieven staan op het hoogste niveau in bijna een eeuw. Sancties en exportverboden zijn weer alledaagse machtsmiddelen. In de wereldhandel wint de goedkoopste leverancier niet meer vanzelf: wíé er levert, weegt net zo zwaar als wat het kost (IMF). Internationale afspraken worden terzijde geschoven; macht en afhankelijkheid nemen het over.

Landen én bedrijven kiezen weer voor leveringszekerheid, ook als dat meer geld kost. Want wie levert je chips en je energie, en wat als iemand die kraan dichtdraait? Technologie en grondstoffen zijn troeven geworden; veiligheid wordt opnieuw begrotingsbeleid. En de scheidsrechter van de wereldhandel doet amper nog mee: de WTO-geschillenbeslechting draait op een derde van het oude niveau.

Dit komt je keten binnen

Die geopolitieke verschuiving komt organisaties binnen via ketens, prijzen, investeringen en de toegang tot technologie. Nederland is extra kwetsbaar: open handelsland, technologisch knooppunt. Eén exportregel uit Washington of Beijing zet Veldhoven de volgende ochtend op scherp.

Globalisering is haar onschuld verloren: economische verbindingen worden nu ook instrumenten van macht. Het Global Risks Report zet geo-economische confrontatie dan ook bovenaan de wereldrisico’s; opdeling in blokken kan in zware scenario’s tot 7% van de wereldeconomie kosten (IMF). Hoe serieus staten het menen, laat het geld zien: ruim 2,7 biljoen dollar aan militaire uitgaven, het tiende stijgingsjaar op rij (SIPRI). Dit zijn de nieuwe spelregels.

De kans ligt bij wie zijn afhankelijkheden onderkent en ernaar handelt: afbouwen waar het knelt, buffers opbouwen, grensoverschrijdend samenwerken.

De wereldorde kies je niet. Je weerbaarheid wel. Wie goed anticipeert, ziet de kansen het eerst.

Economie &
werk

Groei en werk zijn niet meer vanzelfsprekend
Welvaart wordt breder dan groei. Werk wordt meer dan inkomen
Welzijn staat nu op de meetlat

We meten vooruitgang anders. Ruim twee derde van de OESO-landen kijkt naast groei ook officieel naar welzijn (OESO); in Nederland verantwoordt het kabinet zich elk jaar op Verantwoordingsdag over brede welvaart (CBS). Groei blijft belangrijk, maar telt niet meer als het hele verhaal.

De economie groeit door, maar goed en betekenisvol werk groeit niet automatisch mee: wereldwijd stagneert de kwaliteit van werk. Nieuwe waarde ontstaat minder uit gewerkte uren en meer uit innovatie en ideeën. En samenlevingen vragen hun overheden om meer te verantwoorden dan euro’s alleen. Groei, werk en welvaart lopen niet meer vanzelf met elkaar mee.

Mensen kiezen op betekenis, niet alleen op loon

Werk is nooit alleen inkomen geweest: het bepaalt ook wie we zijn en hoe we ons leven vervullen. Verandert werk, dan verandert dat mee. Organisaties merken het bij het aantrekken en binden van mensen. Mensen wegen wat werk hun oplevert en wie ze ermee kunnen zijn. Nederland ziet het in eigen cijfers: welvarend en tevreden, maar minder met elkaar verbonden. We sparen ons leven lang vrije tijd op voor het pensioen. Alsof het echte leven pas daarna begint.

Het grootste risico voor straks is een samenleving die welvarender wordt, terwijl het welzijn achterblijft. Dat is geen toekomstmuziek. De werkloosheid is wereldwijd laag, en toch zoeken 408 miljoen mensen vergeefs naar betaald werk en werken ruim twee miljard mensen informeel, zonder rechten of zekerheid (ILO). Nog maar één op de vijf werkenden voelt zich betrokken bij zijn werk (Gallup).

Wie krijgt de tijd die AI wint?

De kans ligt in de productiviteitssprong die AI belooft — ramingen lopen tot in de biljoenen per jaar. Die winst kan drie kanten op: méér productie, minder banen of minder uren. De echte vraag is wie de gewonnen tijd krijgt.

Misschien is dát de mooiste bestemming: een economie die zorgt voor wat leeft en nog zal leven. Daar wil toch bijna iedereen aan bijdragen?

Icoon kompas zonder naald: megatrend AI en exponentiële technologie

Ongelijkheid &
polarisatie

Ook vertrouwen is ongelijk verdeeld
Rijkdom en kansen concentreren zich. Wie minder heeft, vertrouwt ook minder.
De kloof versterkt zichzelf

De rijkste tien procent van de wereld verdient meer dan de overige negentig procent samen en bezit driekwart van al het vermogen op aarde (World Inequality Report). Minder dan zestigduizend mensen bezitten drie keer zoveel als de halve mensheid. Ook in Nederland stapelt het verschil: één op de zes staat over de hele linie op achterstand, een vijfde heeft overal voorsprong (SCP). En dat verschil is voelbaar geworden in vertrouwen: de vertrouwenskloof tussen hoge en lage inkomens is sinds 2012 ruim verdubbeld (Edelman).

De grootste vermogens groeien bijna twee keer zo snel als die van de onderste helft. Geld vergroot toegang, en toegang vergroot kansen; zo vergroot de voorsprong zichzelf. Nieuwe technologie dreigt dat te versnellen: ruim de helft van de lagere inkomens vreest de kansen van AI mis te lopen. En gevoelde achterstelling ondermijnt ook het vertrouwen, sterker nog dan een verschil van mening. Voorsprong stapelt zich op. Achterstand ook.

Economische afstand wordt vertrouwensafstand

Voor wie achteraan staat, is dit geen statistiek. Er valt minder op te bouwen en minder te dragen. De verwachting knakt mee: nog maar een derde denkt dat de volgende generatie het beter krijgt. In Nederland groeit vooral de ervaren afstand: driekwart denkt dat de meningsverschillen groeien, terwijl we het vaker eens zijn dan we denken. Ondertussen woont vertrouwen om de hoek. De buurman krijgt meer vertrouwen dan het Binnenhof.

Het grootste risico voor straks is dat economische afstand vertrouwensafstand wordt: een samenleving die langzaam uiteenvalt in groepen die elkaar en het systeem wantrouwen. Dat proces is al zichtbaar. Zeven op de tien mensen zeggen anderen met andere waarden of andere nieuwsbronnen niet meer te vertrouwen, en in Nederland geeft nog maar een derde de landelijke politiek een voldoende; het nabije, lokale bestuur scoort bijna twee keer zo hoog.

Vertrouwen zit nu dichtbij

De echte vraag is wie er straks meeprofiteert van de nieuwe waarde die technologie belooft. Het vertrouwen is in elk geval niet verdwenen. Het is verhuisd: naar de mensen en organisaties dichtbij, en nergens is het groter dan in de eigen werkgever.

Wie een organisatie leidt, staat dus precies waar het vertrouwen zich verzamelt. Daar ligt de kans: laat wie meebouwt, ook meedelen. Zo raken de zes verschuivingen op deze pagina elkaar en worden ze één beweging.

Het fundament

Achter de zes krachten ligt een brede kennisbasis: internationale rapporten, wetenschappelijke inzichten en maatschappelijke analyses. Van de VN, het IPCC, het WEF en de OESO tot het Stanford AI Index en het Stockholm Resilience Centre — met als denkraam het werk van de Club van Rome en de regeneratieve economie.

Geen glazen bol en geen voorspelling van één toekomst, maar een onderbouwd beeld van de krachten die onze wereld doen kantelen en de keuzes die daaruit voortkomen. Elke veronderstelling of aaname die je hierboven hebt gelezen, is daarop terug te voeren.

En wie een inspiriment bijwoont, krijgt de bronnen mee: tientallen tijdens elke expeditie.

Vertaald naar jouw event

Expeditie Protopia is één verhaal over de kanteling van deze tijd — maar geen inspiriment is dezelfde. Samen bepalen we de vlieghoogte: we zoomen uit naar wereld, land of sector, of we zoomen in op jouw organisatie, het leiderschap en de mensen.

Heb je zelf al een bepaalde richting, een specifiek thema of een vraag die in jouw wereld speelt? Des te beter. Die nemen we mee in de intake en briefing, zodat de expeditie precies aansluit op de wensen en beoogde impact.

Wat je ook kiest, Ruud vertaalt het naar jouw zaal: intake, briefing en minimaal een dag onderzoek en voorbereiding.

10 min, vrijblijvend.
→ Plan korte videocall

Interactieve
inspirimenten

Bij een inspiriment is iedereen deelnemer. Mensen denken mee, delen wat ze zien, voelen wat er op het spel staat en maken keuzes.

Inspirimenten verwonderen, verwarren en schuren, en er wordt gelachen.

Werkvormen
& spelelementen

Van een korte TED-talk tot een interactieve expeditie, masterclass, workshop, expeditietafel of fireside chat.

Eventueel aangevuld met spelelementen die het lichter maken. De beoogde impact bepaalt de vorm.

Onbetaalbare reacties

“Voor mij een eye-opener. De manier van denken, ten aanzien van de energietransitie is wel aangepast. Minder 1 of 2 generatie-denken, maar verder in de toekomst. Het ‘goede voorouder’ zijn voor de bevolking van dan.”

Marc Rakers
Sales Engineer, Punch Energy Services

“Ondanks dat ik al jaren in de transitiewereld werk, werkt het verfrissend om op zo’n overzichtelijke en simpele manier de pijnpunten glashelder te zien. Bleef nazoemen!”

Dave Emons
Directeur (interim), Stichting Actienetwerk GasTerug

“Ik vond het prettig om weer eens echt uitgedaagd te worden, door iemand die niet bang is om dingen te zeggen die mensen niet willen horen. Ook vond ik het prettig om een positievere kijk te horen op trends die ik zelf als negatief ervaar.”

David de Geus
Arts Integrator, AICS

Zij zijn al op expeditie geweest

Praktische vragen

Past het inspiriment bij onze bijeenkomst?
Wat gebeurt er na mijn aanvraag
Wat kost een inspiriment
Kunnen we later nog verplaatsen of annuleren?
En als Ruud onverwacht uitvalt?
Andere vragen
Past het inspiriment bij onze bijeenkomst?

Geen twee zalen, organisaties of groepen mensen zijn hetzelfde. Daarom werkt Ruud niet met standaard keynotes. Ieder inspiriment wordt afgestemd op jouw bijeenkomst, de achtergrond van de deelnemers en de context. In de briefing bepalen we samen de inhoud, vorm en interactie. Wat je met de bijeenkomst wilt bereiken, weegt het zwaarst.

Wat gebeurt er na mijn aanvraag

Je zit nergens aan vast. Alles is vrijblijvend, aan beide kanten. Op werkdagen reageert Ruud binnen vier uur; in het weekend kun je hem via Signal of WhatsApp bereiken. We checken direct de datum en plannen, als je wilt, een korte videocall om wensen en mogelijkheden door te nemen.

Wat kost een inspiriment

Op tarief loopt het bij Ruud zelden stuk. Een goed doel, NGO of non-profit betaalt een ander tarief dan een groot internationaal congres met duizend ondernemers en directeuren. Ruud denkt mee met wat bij jouw bijeenkomst mogelijk is.

Wil je eerst weten of de datum past en wat het ongeveer kost? Je ziet direct Ruuds beschikbaarheid en de richttarieven. Wil je daarna een tariefindicatie voor jouw bijeenkomst, dan kan dat ook.
Op werkdagen ontvang je die binnen vier uur.

→ Check beschikbaarheid en prijs

Kunnen we later nog verplaatsen of annuleren?

Plannen veranderen. Dat begrijpt Ruud. Na een boeking houdt hij de datum exclusief voor jou vrij. Daarom kunnen aan verplaatsen of annuleren voorwaarden verbonden zijn. Die staan altijd vooraf helder in de offerte. Moet de bijeenkomst toch naar een andere datum, dan denkt Ruud graag mee over een passende oplossing.

En als Ruud onverwacht uitvalt?

Mocht Ruud onverhoopt uitvallen, dan kijken we eerst of verplaatsen mogelijk is. Zo niet, dan zoekt hij via zijn bureau Speakers for the World en zijn brede netwerk naar een passende vervanger. Ook bij onverwachte uitval zoeken we dus naar een oplossing die past bij jouw bijeenkomst.

Andere vragen

Staat je vraag er niet tussen? Bekijk alle veelgestelde vragen — of app Ruud rechtstreeks op +31 (0)6 81 500 599. Meestal reageert hij dezelfde dag.

Kleine stap

Grote impact

De eerste stap kan meteen de juiste zijn.

Wat wil jij?

→ Plan korte videocall  10 min, vrijblijvend

→ Vraag voorstel aan  Omdat je weet wat je wilt

Binnen 4 uur reactie (tijdens werkdagen)
Whatsapp ook in weekend!

Toekomstdenker sinds 1988

Ruud Veltenaar als futurist kijkt uit over een uitgestrekt landschap van vertakkende waterstromen.
Menu